Những con số nổi bật
Trong năm 2025, chương trình đã được triển khai thí điểm tại trường THCS Phú Thượng và THCS Hoàn Kiếm với quy mô toàn trường và đạt được nhiều kết quả ấn tượng:
- Hơn 2.200 học sinh (100%) tham gia talkshow chuyên đề với chuyên gia hô hấp từ Bệnh viện Bạch Mai;
- 40 giáo viên được tập huấn chuyên sâu về nội dung và kỹ năng triển khai chương trình;
- 29 lớp học thực hiện 58 tiết sinh hoạt chuyên đề;
- 421 học sinh khảo sát trước can thiệp và 409 học sinh khảo sát sau can thiệp để đánh giá hiệu quả chương trình;
- 366 bài vẽ, 26 poster và 03 đội kịch tham gia cuộc thi sáng tạo truyền thông “Học sinh nói không với thuốc lá điện tử”;
- Hoạt động truyền thông được đưa tin trên hơn 40 cơ quan báo chí, cùng phóng sự phát sóng trên Đài Phát thanh – Truyền hình Hà Nội.
Ảnh 1: Talkshow “Học sinh nói không với thuốc lá điện tử” do Trường Đại học Y tế Công cộng và Quỹ VinFuture tổ chức tại trường THCS Hoàn Kiếm.
Ảnh 2: Bài giảng chuyên đề được ứng dụng thực tế tại lớp học.
Ảnh 3: Lễ trao giải cuộc thi sáng tạo truyền thông “Học sinh nói không với thuốc lá điện tử”.
Thành tựu nổi bật: Thay đổi nhận thức rõ rệt
Kết quả phân tích sơ bộ từ khảo sát trước–sau cho thấy xu hướng gia tăng đáng kể tỷ lệ học sinh hiểu đúng về tác hại và thành phần của thuốc lá điện tử, đặc biệt là:
- Tỷ lệ học sinh nhận thức về tác hại của hút thuốc lá điện tử lên não bộ tăng lên rõ rệt (24,0% trước can thiệp lên 63,8% sau can thiệp);
- Tỷ lệ học sinh tin rằng “thuốc lá điện tử an toàn hơn thuốc lá điếu” giảm còn 6% sau can thiệp (từ 8,7%);
- Tỷ lệ học sinh tự tin nói “không” trước lời rủ rê hút thuốc lá điện tử từ bạn bè tăng từ 81,0% trước can thiệp lên 87,7% sau can thiệp.
Mô hình dựa trên bằng chứng và hợp tác quốc tế
Chương trình được phát triển trên cơ sở chuyển ngữ và hiệu chỉnh từ tài liệu “You and Me, Together Vape-Free” của REACH Lab (Đại học Stanford, Hoa Kỳ), kết hợp nghiên cứu định tính với 58 người tham gia và tham vấn chuyên gia trong nước. Mô hình đã được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh Việt Nam, chuyển từ 6 bài học do học sinh dẫn dắt sang 2 bài giảng do giáo viên chủ nhiệm triển khai, nhằm tăng tính khả thi và khả năng nhân rộng.
Cần thiết nhân rộng mô hình
Trong bối cảnh thuốc lá điện tử ngày càng xâm nhập vào học đường, kết quả năm 1 cho thấy chương trình có tính khả thi cao, được chấp nhận tốt và tạo hiệu ứng truyền thông tích cực.
Việc kết hợp đồng bộ giữa giảng dạy tại lớp, talkshow với chuyên gia y tế, truyền thông trực quan, huy động phụ huynh và hoạt động sáng tạo của học sinh đã tạo nên một mô hình can thiệp toàn diện, có tiềm năng mở rộng ra các trường THCS tại Hà Nội và các thành phố lớn khác.
Trường Đại học Y tế Công cộng và Quỹ VinFuture kỳ vọng kết quả năm 1 sẽ là nền tảng quan trọng để tiếp tục hoàn thiện bằng chứng khoa học, đóng góp cho hoạch định chính sách và nhân rộng mô hình nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ Việt Nam trước tác hại của thuốc lá điện tử.
